دعا بگيريد و به ابراهيم و اسماعيل فرمان داديم كه خانه را براى طواف كنندگان و آنها كه معتكف ميشوند و نمازگزاران كه ركوع و سجود ميكنند پاك كنيد ( 125 ) . و چون ابراهيم گفت پروردگارا ، اين شهر را محل امنى كن و اهلش را البته آنهايى را كه به خدا و روز جزا ايمان مىآورند از ثمرات ، روزى بده خداى تعالى فرمود : به آنها هم كه ايمان نمىآورند چند صباحى روزى مىدهم و سپس بسوى عذاب دوزخ كه بد مصيرى است روانه اش ميكنم ، روانه اى اضطرارى ( 126 ) . و چون ابراهيم و اسماعيل پايه هاى خانه را بالا مىبردند گفتند : پروردگارا ( اين خدمت اندك را ) از ما بپذير كه تو شنواى دعا و داناى ( به نيات ) هستى ( 127 ) . پروردگارا ، و نيز ما را دو مسلمان براى خود بگردان و از ذريه ما نيز امتى مسلمان براى خودت بدار و مناسك ما را بما نشان بده و توبه ما را بپذير كه تو تواب و مهربانى ( 128 ) . پروردگارا و در ميانه آنان رسولى از خودشان برانگيز تا آيات تو را بر آنان تلاوت كند و كتاب و حكمتشان بياموزد و تزكيه شان كند كه تو آرى تنها تو عزيز حكيمى ( 129 ) . بيان * ( ( وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْناً ) ) * الخ ، اين آيه اشاره به تشريع حج ، و نيز مامن بودن خانه خدا و مثابت ، يعنى مرجع بودن آن دارد ، چون كلمه ( مثابه ) از ماده ( ث - و - ب ) است ، كه به معناى برگشتن است . * ( ( وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى ) ) * الخ ، كانه اين جمله عطف باشد بر جمله * ( ( جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً ) ) * ، چون هر چند كه جمله اول خبر ، و جمله دوم امر و انشاء است ، و ليكن بحسب معنا آن جمله نيز معناى امر را دارد ، چون گفتيم كه اشاره به تشريع حج و ايمنى خانه خدا دارد ، پس برگشت معنايش به اين مىشود : ( و اذ قلنا للناس توبوا الى البيت ، و حجوا اليه ، و اتخذوا من مقام ابراهيم مصلى : به ياد آر آن زمان را كه بمردم گفتيم : بسوى خانه خدا برگرديد ، و براى خدا حج كنيد ، و از مقام ابراهيم محل دعائى بگيريد ) . و اى بسا كه گفته باشد : گفتار در آيه با تقدير كلمه گفتيم معنا مىدهد ، و تقدير آن چنين است : ( و قلنا اتخذوا من مقام ابراهيم مصلى ، و گفتيم كه از مقام ابراهيم محل دعائى بگيريد ) ، و كلمه ( مصلى ) اسم مكان از صلاة به معناى دعاء است ، و معنايش اينست كه از مقام ابراهيم ع مكانى براى دعاء بگيريد ، و ظاهرا جمله : * ( ( جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً ) ) * بمنزله زمينه چينى است ، كه به منظور اشاره به ملاك تشريع نماز بدان اشاره شده است ، و به همين جهت نفرمود : ( در مقام ابراهيم نماز بخوانيد ) ، بلكه فرمود : ( از مقام ابراهيم محلى براى نماز بگيريد ) پس در اين مقام ، صريحا امر روى صلاة نرفته ، بلكه روى گرفتن محلى براى صلاة از مقام ابراهيم رفته است . * ( ( وَعَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ ) ) * ، كلمه ( عهد ) در اينجا به معناى امر است ، و كلمه